د امریکا انتخابات—د ټرمپ پاتې دوه کاله واک کې به کانګرس د چا لاس کې وي؟

واشنګټن—امریکایان د روان کال د نومبر په دریمه نېټه د منځمهاله ټاکنو په درشل ولاړ دي، څو ملینو خلکو د مخکې نه رایې اچولي او په ملینونو نور د ټاکنو ځانګړې ورځ ته په داسې وخت کې انتظار کوي چې نظر پوښتني ښيي چې په ریپبلېکن ګوند کې د صدر (ولسمشر) ډانلډ ټرمپ ملګري د لوی مشکل سره مخ دي او داسې اټکلونه کېږي چې مخالف ډېموکرېټ ګوند به د استاذو جرګه (هاوس) ګټي او کېدای شي سېنټ کې هم اکثریت واخلي.

صدر ټرمپ او واکمن ريپبلېکن ګوند هم د هغو  دودیزو سیاسي ننګونو سره مخ دي چې زیاتره حکومتونه ورسره مخ کېږي—څنګه خلکو ته قناعت ورکړي چې هېواد په سم لوري روان دی؟

صدر ټرمپ او د هغه ملګري خلکو ته دلاسې په داسې وخت کې ورکوي چې بهر په بازار کې ګراني زیاته لیدل کېږي. د ایران سره د جګړې له امله د تېلو بیعې د تېرو دواو کالو په پرتله لوړې دي او د هغې په وجه د هر بازاري توکي بیعه هم لوړه شوی. دغه نتیجه د بهر نه په راتلونکو توکو د زیاتو مالیو لګولو له امله هم خلک احساسوي. 

منځمهاله ټاکنې یوازې د ولسمشر په اړه د خلکو د نظرپوښتنې وسیله نه ده، بلکې دا هم څرګندوي چې واکمن ګوند څومره د خلکو باور ساتلی شي، په کانګرس کې د خپل اکثریت څوکۍ دفاع کولی شي، او رایه ورکوونکي دې ته قانع کولی شي چې د حکومت تګلارې مثبتې نتیجې ولري.

د امریکا سیاسي تاریخ ښيي چې د سپینې ماڼۍ واکمن ګوند اکثره د منځمهاله ټاکنو پر مهال په کانګرس کې خپلې څوکۍ له لاسه ورکوي. خو د دې لاملونه یوازې له ولسمشر څخه د خلکو ناخوښي نه ده. د رایه ورکوونکو ګډون، اقتصادي وضعیت، سیاسي فضا، د مخالف ګوند فعالیت او د نوماندانو شخصي وړتیاوې ټول د ټاکنو پر پایلو اغېز کولی شي.

د کانګرس لپاره څه په خطر کې دي؟

د ۲۰۲۶ کال د نومبر د ۳مې ټاکنې به وښيي چې ريپبلېکن ګوند به د کانکرس په دواړو مجلسونو، د استازو جرګه او سېنټ، کې خپل کنټرول وساتي او که نه.

د دواړو مجلسونو انتخاباتي وضعیت توپیر لري. د استازو مجلس ټولې ۴۳۵ رایه ورکوونکې څوکۍ د ټاکنو لپاره وړاندې کېږي، خو په سنا کې د ۱۰۰ څوکیو یوازې درېمه برخه په عادي ټاکنیز پړاو کې سیالۍ ته وړاندې کېږي.

په منځمهاله ټاکنو کې ډیموکراټان د دواړو مجلسونو له ډلې د یوه کنټرول ترلاسه کړي، د ټرمپ د حکومت لپاره به مهمې پایلې ولري.

- قانون جوړونه: د صدر ډنالډ ټرمپ د قانوني او سیاسي اجنډا پلي کول به ستونزمنه شي او حکومت به اړ وي چې په لویو قانوني مسلو کې، او نورو ډېرو حکومتي تګلارو کې به مخالف ګوند سره جوړجاړي ته اړ وي.

- څېړنې او څارنه: د ډیموکراټانو تر کنټرول لاندې داستازو جرګه  کولی شي د حکومت د تګلارو او پرېکړو په اړه زیاتې څېړنې او استماعیه غونډې ترسره کړي.

- بودجه او نورې پرېکړې: د کانګرس د کمېټو او قانون جوړونې د بهیر کنټرول کولی شي او د حکومت د لګښتونو او نورو لومړیتوبونو د عملي کولو وړتیا بدله کولی شي.

- د ولسمشرۍ تر ۲۰۲۸ کال ټاکنو پورې به د کانګرس پایلې د راتلونکو دوو کلونو سیاسي وضعیت او د ولسمشرۍ د راتلونکو ټاکنو پر فضا اغېز وکړي.

که ريپبلېکن ګوند د دواړو مجلسونو کنټرول وساتي، د حکومت لپاره به د خپلې اجنډا د پلي کولو لپاره د کانګرس ملاتړ په لاس ورشي. خو د کمزورې اکثریت او د ګوند دننه اختلافات بیا هم د قانون جوړونې پر وړاندې خنډونه رامنځته کولی شي.

د ۲۰۲۶ کال وروستۍ نظرپوښتنې څه ښيي؟

د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر ۲۶مې پورې 

د وروستیو ملي نظرپوښتنو له مخې، د ولسمشر ټرمپ په اړه د خلکو ناخوښي د پام وړ ده او د کانګرس د عمومي انتخاب په پوښتنه کې د ډیموکرېټانو ملاتړ د ريپبلېکن ګوند څخه لوړ ښودل شوی دی.

د رویټرز او ایپسوس د اکتوبر د ۲۶مې نظرپوښتنې له مخې د ولسمشر ټرمپ د دندې د ترسره کولو په اړه هغه سره ۳۲٪ خلک موافق او ۶۸٪ یې مخالف دي.

د رویټرز/ایپسوس سروې، چې د اکتوبر په ۲۶مه بشپړه شوې، د ۱۶۷۹ امریکايي لویانو نظرونه پکې شامل وو.

د کانګرس لپاره د عمومي انتخاباتو په اړه نظر پوښتنې ۴۷٪  ډیموکراټان ۳۶٪ جمهوري غوښتونکي ښودل شوي.

دا شمېرې د ثبت شویو رایه ورکوونکو د لومړنۍ پوښتنې پایلې دي. ۱۷ سلنه کسانو پرېکړه نه وه کړې یا یې په لومړنۍ پوښتنه کې د کوم ګوند نوم نه و ټاکلی. 

په یوه جلا پوښتنه کې، چې د بې پرې کسانو احتمالي رایې هم پکې شامله وه، د هغې پایله ۵۰ سلنه ډیموکراټانو او ۴۱ سلنه جمهوري غوښتونکو ته رسېده.

اقتصاد—تر ټولو لوی چېلنج (ننګونه):

د ټرمپ لپاره تر ټولو مهمه سیاسي ننګونه

اقتصادي وضعیت د منځمهاله ټاکنو په پایلو کې ډېر مهم رول لري، ځکه چې خلک یې اغېزې په خپل ورځني ژوند کې احساسوي.

د ټرمپ د حکومت لپاره اساسي پوښتنه دا نه ده چې یوازې اقتصادي شمېرې مثبتې ښکاري که نه؛ بلکې دا ده چې ایا امریکايي کورنۍ په رښتیا د خپل مالي وضعیت د ښه کېدو احساس کوي؟

د پیو څېړنیز مرکز د اکتوبر د ۸مې سروې له مخې، د ثبت شویو رایه ورکوونکو ۸۴ سلنه کسانو اقتصاد د منځمهاله ټاکنو لپاره ډېر مهم وباله.

سروې د خوراکي توکو، روغتیايي خدمتونو، کورونو او انرژۍ د بیو په اړه د خلکو پراخې اندېښنې هم څرګندې کړې.

درې اقتصادي ستونزې ځانګړی اهمیت لري.

- د ژوند د لګښتونو لوړوالی: امریکایي کورنۍ د خوراکي توکو، کرایې، د کور د پورونو، روغتیايي بیمې او نورو ضروري لګښتونو په اړه اندېښمنې دي. که د کورنیو بودیجې تر فشار لاندې وي، رایه ورکوونکي ښايي حکومت مسؤل وبولي، که څه هم د بیو د لوړېدو بېلابېل لاملونه موجود وي.

- د پټرولو او انرژۍ بیې: د تېلو لوړې بیې پر ورځني تګ راتګ، موټرچلوونکو، وړو کاروبارونو او کورنیو مستقیم اغېز کوي. د پټرولو د بیو لوړوالی په چټکۍ سره پر یوې مهمې سیاسي موضوع بدلېدای شي.

- ګمرکي تعرفې او د کار بازار: د ټرمپ حکومت هڅه کوي د تعرفو له لارې خپلې سوداګریزې موخې ترلاسه کړي. خو تعرفې کولی شي هغو کاروبارونو ته لګښتونه لوړ کړي چې له بهر څخه توکي واردوي، او په پایله کې پر مصرفوونکو هم اغېز کولی شي. وروستۍ پایلې د تګلارو په عملي کولو، د کاروبارونو په غبرګون او د اقتصاد په عمومي وضعیت پورې تړلې دي.

د پیو د څېړنې له مخې، ۵۶ سلنه امریکایانو تمه لرله چې د ټرمپ د تعرفو تګلاره به په راتلونکو کلونو کې پر هېواد تر ډېره منفي اغېز ولري، په داسې حال کې چې ۲۰ سلنه کسانو د مثبت اغېز تمه لرله.

حکومت کولای شي د خپلو اقتصادي لومړیتوبونو او لاسته راوړنو دفاع وکړي؛ خو سیاسي ازموینه دا ده چې رایه ورکوونکي باور لري که نه چې دغه تګلارې د دوی ژوند ښه کوي.

بهرنۍ تګلاره او له ایران سره شخړه:

بهرنۍ تګلاره د سپینې ماڼۍ لپاره یوه بله مهمه ننګونه ګرځېدلې ده. د رویټرز او ایپسوس د اکتوبر د ۲۶مې د نظرپوښتنې له مخې، پر ایران د امریکا له پوځي بریدونو وروسته د ګرانۍ او د پټرولو د بیو لوړوالی د منځمهاله ټاکنو د کمپاین له مهمو موضوعاتو څخه ګرځېدلی دی.

پوځي اقدامات د څو لارو سیاسي فشار رامنځته کولی شي، لمه د جګړې مالي لګښتونه، د انرژۍ پر بازارونو اغېزې، د امریکايي پوځیانو د خوندیتوب اندېښنې او دا ناڅرګندتیا چې شخړه به څومره دوام وکړي.

د حکومت لپاره مهمه ده چې د پوځي اقداماتو هدفونه، لګښتونه، خطرونه او د بریالیتوب معیارونه په روښانه توګه خلکو ته تشریح کړي. د دې موضوع په اړه د خلکو نظرونه یو شان نه دي. ځینې رایه ورکوونکي ښايي له قوي بهرني سیاست ملاتړ وکړي، خو نور ښايي د جګړې لګښتونه یا د اوږدې پوځي ښکېلتیا احتمال تر پوښتنې لاندې راولي.

د منځمهاله ټاکنو لپاره اساسي پوښتنه دا ده چې ایا رایه ورکوونکي باور لري چې حکومت بهرنۍ تګلاره په اغېزمن ډول اداره کوي او د خپلو پرېکړو اقتصادي پایلې کنټرولولی شي.

 ولې د ټرمپ شخصي محبوبیت مهم دی؟

که څه هم ټرمپ په دې ټاکنو کې د ولسمشرۍ لپاره نه دی نوماند، خو د هغه د دندې د ترسره کولو په اړه د خلکو نظر د کانګرس پر ټاکنو اغېز کولی شي.

کله چې ولسمشر محبوبیت ولري، د هغه د ګوند نوماندان د هغه له ملاتړ او د ګوند د تګلارو له شهرت څخه ګټه اخیستلی شي. خو کله چې د ولسمشر د ملاتړ کچه ټیټه وي، په سیالۍ کې د کانګرس نوماندان ښايي اړ شي چې د سپینې ماڼۍ د پرېکړو دفاع وکړي. د رویټرز او ایپسوس د وروستۍ سروې له مخې، د ټرمپ د دندې د ترسره کولو د ملاتړ کچه د تېرې اوونۍ له تر ټولو ټیټې کچې څخه یوه سلنه لوړه شوې او ۳۲ سلنې ته رسېدلې ده. 

همدې سروې څرګنده کړه چې ډیموکراټ رایه ورکوونکو د ټاکنو لپاره د جمهوري غوښتونکو په پرتله د ګډون ډېره لېوالتیا ښودلې ده. د ډیموکراټانو ۴۶ سلنه کسانو ویلي چې د منځمهاله ټاکنو لپاره ډېر لېواله دي، په داسې حال کې چې د جمهوري غوښتونکو په منځ کې دا کچه ۳۰ سلنه وه.

دا شمېرې د جمهوري غوښتونکو لپاره دوه جلا ستونزې څرګندوي: د ولسمشر ټیټ محبوبیت او د هغه د پلویانو د رایه ورکولو احتمالي انګېزه.

خو د ولسمشر ټیټ محبوبیت په خپله دا معنا نه لري چې هر جمهوري غوښتونکی نوماند به ټاکنې بایلي. د نوماندانو شخصي سابقه، سیمه‌ییز ملاتړ، سیاسي اړیکې او د کمپاین وړتیا هم مهم دي. ځینې نوماندان ښايي ځانونه له هغو ملي تګلارو څخه جلا وښيي چې خلک یې نه خوښوي، په داسې حال کې چې نور ښايي د ټرمپ له ملاتړ څخه ګټه پورته کړي.