د تېلو د بیعو لوړې ژورې؛ په پاکستان کې پر عامو کورنیو اقتصادي فشار زیات شوی

پیښور  — په پاکستان کې د تېلو د بیعو پرله‌ پسې بدلونونه د میلیونونو عامو خلکو پر ورځني ژوند مستقیم اغېز کوي او د خوراک، ترانسپورټ، تعلیم او درملنې لګښتونه یې لا زیات کړي دي.

۴۶ کلن نثار خان ټکسي چلوي او د شپږو ماشومانو پلار دی، دی وايي د پټرولو د بیعې د لوړېدو او د سي اېن جي د نه موندل کېدو له امله یې خپل موټر کور کې اودرولی دی.

نثار خان وايي د ژوند د لګښتونو زیاتېدو اندېښمن کړی چې د خپلو ماشومانو د تعلیم او د کور د ورځنیو اړتیاوو لګښتونه به څنګه پوره کړي.

هغه وايي:

  “ژوند ډېر ګران شوی دی”.

د نوموړي په وینا، که د کورنۍ کوم غړی ناروغه شي، نو د ډاکټر فیس او درملو د اخیستو لپاره به اړ شي چې پور واخلي.

د پاکستان حکومت د دوشنبې په ورځ د پټرولو بیعه په هر لیټر کې ۷۷ پېسې لوړه کړه، خو د لوړ کیفیت ډیزل یا HSD بیعه یې ۱.۰۳ روپۍ کمه کړه.

د نوو بیعو له مخې، پټرول اوس په ۳۴۲.۷۹ روپۍ او HSD په ۳۷۰.۴۱ روپۍ فی لیټر خرڅیږی. نوې بیعی د سپټمبر له لومړۍ نېټې عملي شوې دي.

حکومت پر پټرولو د هر لیټر ۱۱۴ روپۍ او پر ډیزلو ۱۰۰ روپۍ مالیات او محصولات اخلي.

که څه هم د پټرولو په بیعه کې وروستی زیاتوالی ډېر کم ښکاري، خو اقتصادي کارپوهان وايي چې د تېلو د بیعو پرله‌ پسې بدلونونه د خلکو او کاروبارونو لپاره اقتصادي بې باوري زیاتوي.

پټرول د شخصي موټرو، موټرسایکلونو، رکشو او کوچنیو ټرانسپورټي ګاډو  لپاره ډېر کارېږي. د پټرولو په بیعه کې هر زیاتوالی د تګ راتګ لګښتونه لوړوي او پر منځنۍ او ټیټ عاید لرونکو کورنیو اضافي فشار اچوي.

د نړۍ د تېلو بیعې هم اغېز لري

په منځني ختیځ کې د روانو کړکېچونو له امله په نړیوالو بازارونو کې د انرژۍ بیعې هم له بدلونونو سره مخ دي.

په وروستیو سوداګریزو معلوماتو کې د خام تېلو بیعه شاوخوا ۸۶.۷۸ ډالره فی بېرل وه، چې ۱.۱۹ سلنه لوړه شوې، په داسې حال کې چې د برینټ کروډ تېلو بیعه ۹۱.۳۸ ډالره وه.

د نړیوالو تېلو د بیعو لوړوالی د پاکستان د تېلو د وارداتو لګښت زیاتولی شي او په کور دننه د پټرولو او ډیزلو پر بیعو هم فشار راوړلی شي.

پاکستان د تېلو د بیعو د ټاکلو په طریقه کې هم بدلون راوستی دی. حکومت په جولای کې اعلان کړی و چې د نړیوالو بازارونو د بیعو له بدلونونو سره سم به د تېلو بیعې د تیلو او ګازو تنظیموونکې ادارې (OGRA) له خوا په ورځني ډول ټاکل کېږي. تر دې مخکې به د تېلو بیعې په اوونیز ډول بدلېدې.

ګرانۍ د خلکو بودیجه اغېزمنه کړې

د تېلو د بیعو تر څنګ د خوراکي توکو او نورو ورځنیو اړتیاوو د بیعو زیاتوالی هم پر کورنیو فشار زیاتوي.

د پاکستان د شمېرنې ادارې د وروستیو رسمي شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ کال په جولای کې د کلنی ګرانۍ رفتار ۹.۲ سلنه و، چې په جون کې ۱۱.۱ سلنه ریکارډ شوی و.

خو د جولای په میاشت کې د تېرې میاشتې په پرتله د توکو او خدماتو بیعې ۱.۱۹ سلنه لوړې شوې دي.

په ښاري سیمو کې ګراني ۸.۷ سلنه او په کلیوالو سیمو کې ۹.۹ سلنه ثبت شوې دي.

د خوراکي توکو بیعې هم د خلکو لپاره د اندېښنې وړ دي. د جولای په میاشت کې د ژر خرابېدونکو خوراکي توکو بیعې د جون په پرتله ۱۷.۶۹ سلنه لوړې شوې، او نور خوراکي توکو بیعې ۲.۳۱ سلنه زیاتې شوې دي.

د محدود عاید لرونکو کورنیو لپاره د ترانسپورټ او خوراک په لګښتونو کې لږ زیاتوالی هم د دې لامل کېدای شي چې خلک د خپلو نورو اړتیاوو، لکه تعلیم او روغتیا، له لګښتونو کمولو ته اړ شي.

اقتصادي فشار پر عامو خلکو دی

اقتصادي کارپوه فدا حسین وايي، په منځني ختیځ کې جګړو د پاکستان پر اقتصاد منفي اغېز کړی او د عامو خلکو اقتصادي ستونزې یې زیاتې کړې دي.

هغه وايي، د تېلو او نورو اړینو توکو د بیعو پرله‌ پسې بدلونونه اقتصادي بې ثباتي رامنځته کوي او خلکو ته دا ستونزمنوي چې د خپلې میاشتني کورني بودیجې پلان جوړ کړي.

فدا حسین وايي:

“د خوراکي توکو، ټرانسپورټ کرایو او نورو ورځنیو شیانو بیعې پر خپل ځای نه اودرېږي، چې له امله یې د عامو خلکو ژوند ورځ تر بلې سختېږي”.

هغه د حکومت د مالیاتي نظام په اړه هم نیوکه کوي او وايي چې حکومت له شتمنو  خلکو څخه په اغېزمن ډول مالیات نه شي ټولولی.

د هغه په وینا، کله چې حکومت له هغو خلکو څخه چې د مالیې ورکولو توان لري کافي عواید ترلاسه نه کړي، نو د مالیاتو او نورو لګښتونو بار په پای کې پر عامو خلکو، په ځانګړي ډول پر کم عاید لرونکو کورنیو، پرېوځي.

د نثار خان په څېر خلکو لپاره د اقتصاد شمېرې یوازې ارقام نه دي؛ بلکې د هغوی د ورځني ژوند برخه ده.

د میلیونونو پاکستانیانو لپاره اوس پوښتنه یوازې دا نه ده چې نن پټرول په څو دی، بلکې دا هم ده چې سبا به د همدې خوراک، سفر، تعلیم او درملو لپاره څومره نورې پیسې پکار وی.