بلوچستان کې دوه پوځي افسران، درې پوځیان، یو سرکاري افسر اؤ ۲۱ وسله وال وژل شوي

پېښور — د پاکستان پوځ وايي د بلوچستان په زیارت کراسنګ کې د وسلوالو په برید کې د دوه پوځي افسرانو په ګډون، پینځه پوځیان او یو د ګمرکونو (کسټمز) د څانګې افسر وژل شوي. پوځ د بلوچستان په زیارت کراس، چاغي او پشین ضلعو کې د وژل شوو وسله والو شمېر ۲۱ ښيي.

د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو ادارې یا آي ایس پي ار په وینا، دا پېښې د اګست د ۳۱مې او د سپتمبر د لومړۍ نېټې په منځ شپه کې په چاغي کې د نوکچا او په پشین کې د زیارت کراس په سیمو کې شوې دي.

د پوځ د ویاندې ادارې  د بیان له مخې، د اګست په ۳۱مه د بلوچستان په چاغي ولسوالۍ کې وسله والو د کوټې ـ تفتان پر N-40 لویه لار د مسافرو د تګ راتګ د مخنیوي لپاره یو غیرقانوني پوسته جوړه کړې وه او غوښتل یې له خلکو باج واخلي.

آي ایس پي ار وایي ،امنیتي ځواکونو د وسله والو پر ضد سمدستي اقدام وکړ او د ډزو په نښته کې یې ۱۱ وسله وال ووژل. د پوځ په وینا، له وژل شویو کسانو څخه وسلې، مهمات او چاودېدونکي توکي هم ترلاسه شوي دي.

د ګمرک پر ودانۍ برید

د شپې په یوه بله پېښه کې وسله والو د پشین په زیارت کراس سیمه کې د ګمرک پر ودانۍ د برید او د هغې د نیولو هڅه کړې ده.

آي ایس پي ار وايي، امنیتي ځواکونو د برید مخه ونیوله او په نښته کې یې ۱۰ وسله وال ووژل. د پوځ په وینا، ځینې تښتېدونکي وسله وال هم وروسته په نښه شول.

پوځ منلې چې په  دې نښته کې د دوو افسرانو او د ګمرک د یوه چارواکي په ګډون شپږ کسان وژل شوي دي.

د بلوچستان امنیتي وضعیت 

په بلوچستان کې د تېرو څو کلونو راپدیخوا د وسله والو یاغیانو له لوري د بغاوت لړۍ زیاته چټک شوې اؤ په دې بریدونو کې پوځ او ریاست مخالفه وسله وال وخت په وخت یو بل ته د درنو مالي زیانونو د اړولو دعوې کوي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ PICSS د اګست د میاشتې په ارزونه کې ویلي چې په اګست کې په بلوچستان کې ۸۹ وسله وال بریدونه ثبت شوي؛ دا شمېر د جولای د ۸۳ بریدونو په پرتله اووه سلنه زیاتوالی ښيي.

د PICSS په وینا، په بلوچستان کې د اګست پر مهال د وسله والو بریدونو له امله ۷۶ کسان وژل شوي، په داسې حال کې چې په جولای کې دغه شمېر ۱۶۲ وو. امنیتي عملیات بیا په اګست کې د ۱۱۵ وسله والو د وژل کېدو سبب شوي دي.

په ټول پاکستان کې د اګست پر مهال ۱۹۹ وسله وال بریدونه ثبت شوي، چې د جولای د ۱۴۴ بریدونو په پرتله ۳۸ سلنه زیاتوالی دی. خو د بریدونو له امله د وژل شویو کسانو شمېر د جولای له ۲۶۸ څخه په اګست کې ۱۵۸ ته راکم شوی دی.

په بلوچستان کې د تاوتریخوالي اصلي لوبغاړي څوک دي؟

بلوچستان کې امنیتي ستونزه یوازې د یوې وسله والې ډلې له فعالیتونو سره نه تړل کېږي.

د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې د بلوچستان د بېلتون غوښتونکو وسله والو لپاره د «فتنه الهندوستان» اصطلاح کاروي، په داسې حال کې چې د پاکستان د طالبانو تحریک، یا TTP، ته د «فتنه الخوارج» نوم کارول کېږي. د حکومت په وینا بلوچستان کې د ترهګرۍ په وروستیو پېښو کې د دواړو ډلو اړوند وسله وال شامل پاتې شوې دي.

د پاکستان دا دریځ چې د بلوچستان ځینې وسله والې ډلې د هند له ملاتړ څخه برخمنې دي، هند ردوي. افغانستان هم د پاکستان هغه تورونه رد کړي چې له خپلې خاورې څخه د پاکستان پر ضد د وسله والو فعالیتونو ته اجازه ورکوي.

د بلوچستان د بېلتون غوښتونکو ډلو په منځ کې بلوچ لبریشن آرمي یا بي ایل اې تر ټولو مشهوره او ځواکمنه ډله بلل کېږي.

د رویټرز د یوې تفصیلي څېړنې له مخې بي ایل اې له څو لسیزو راهیسې د پاکستان له مرکزي حکومت سره په وسله واله شخړه کې ده او د بلوچستان د طبیعي زیرمو، سیاسي واک او د صوبې د خلکو د برخې په اړه شکایتونه لري. دغه ډله د بلوچستان د خپلواکۍ غوښتنه کوي.

د بغاوت بڼه ولې بدله شوې؟

رویټرز وايي چې په تېرو کلونو کې د بلوچستان وسله وال بغاوت له نسبتاً کم شدت لرونکې جګړې څخه په لا منظم، همغږي او مرګوني وسله وال حرکت بدل شوی دی.

د ۲۰۲۴ کال په اګست کې د بلوچستان په ګڼو سیمو کې همغږي بریدونه وشول، په ځینو لویو لارو کې مسافر له بسونو ښکته او د پېژندنې له وروسته ووژل شول.

په ۲۰۲۵ کال کې د جعفر اېکسپرېس د تښتونې پېښې هم د بلوچستان د وسله والو د فعالیتونو نوی اړخ څرګند کړ. 

د رویټرز په وینا، وسله والو د رېل پټلۍ ویجاړه کړه، پر اورګاډي یې برید وکړ او له ۴۰۰ څخه د زیاتو مسافرو د یرغمل کولو هڅه وشوه.

د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په لومړیو کې بیا بلوچستان د وروستیو کلونو له تر ټولو پراخو همغږو بریدونو سره مخ شو. رویټرز هغه مهال راپور ورکړ چې د بي ایل اې وسله والو په یو شمېر ښارونو او سیمو کې پر امنیتي مرکزونو، دولتي ودانیو او نورو ځایونو بریدونه کړي وو. د پاکستان چارواکو د سختو عملیاتو په ترڅ کې د ګڼو وسله والو د وژل کېدو خبر ورکړی و.

د بلوچستان شخړه یوازې امنیتي مسئله نه ده

بلوچستان د پاکستان تر ټولو لویه صوبه ده، خو د ابادۍ  له پلوه تر ټولو کمه ده. دغه سیمه د طبیعي ګاز، مسو، سرو زرو او نورو معدني زیرمو له پلوه ډېره غني ده.

د رویټرز د معلوماتو له مخې، د بلوچستان د بېلتون غوښتونکو یوه اساسي دعوه دا ده چې د صوبې طبیعي شتمني په کافي اندازه د سیمې خلکو ته نه رسېږي او مرکزي حکومت پرې خېټه اچولې ده.

 پاکستان حکومت بیا د بېلتون غوښتونکو وسله وال فعالیتونه د دولت پر ضد ترهګري او بغاوت بولي.

د بلوچستان ستراتیژیک اهمیت د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز سي پيک CPEC، د ګوادر بندر او د کانونو له لویو پروژو سره هم تړلی دی. د رویټرز په وینا، د چین پانګونې او د بلوچستان د کانونو پروژو له امله په دغه سیمه کې امنیتي وضعیت د پاکستان ترڅنګ د چین لپاره هم مهم دی.